اتاق سرور و دیتاسنتر محیطی است که در آن، حتی آلودگی‌های نامحسوس هوا می‌توانند به‌مرور بر عملکرد تجهیزات الکترونیکی تأثیر بگذارند. ورود گردوغبار به سرورها، تجمع ذرات روی قطعات داخلی و وجود برخی آلاینده‌های شیمیایی، از عواملی هستند که در شرایط نامناسب می‌توانند به افزایش ریسک خرابی تجهیزات و هزینه‌های نگهداری منجر شوند.
استفاده از دستگاه تصفیه هوا برای اتاق سرور می‌تواند به کاهش ذرات معلق در فضای داخلی کمک کند؛ البته به شرط آنکه ظرفیت دستگاه، نوع فیلترها و نحوه گردش هوا با شرایط محیط متناسب باشد. این دستگاه جایگزین سیستم سرمایش، تهویه تخصصی یا فیلتراسیون هوای ورودی دیتاسنتر نیست، بلکه می‌تواند در کنار این تجهیزات، بخشی از برنامه کنترل آلودگی هوا باشد.
در این راهنما، بررسی می‌کنیم گردوغبار چگونه به اتاق سرور راه پیدا می‌کند، چه تأثیری بر تجهیزات دارد، هنگام انتخاب دستگاه تصفیه هوا باید به چه مشخصاتی توجه کرد و مدل‌های آلماپرایم چه گزینه‌هایی برای بررسی بیشتر هستند.
چرا تصفیه هوای اتاق سرور و دیتاسنتر اهمیت دارد؟
سرورها، تجهیزات شبکه و قطعات الکترونیکی برای عملکرد پایدار به شرایط محیطی کنترل‌شده نیاز دارند. در این میان، کیفیت هوا نیز اهمیت دارد؛ زیرا ذرات معلق می‌توانند وارد مسیر جریان هوا شوند، روی سطوح داخلی تجهیزات بنشینند و در صورت فراهم بودن شرایط، به عملکرد سیستم خنک‌کاری یا اتصالات الکترونیکی آسیب برسانند.
میزان اهمیت تصفیه هوا در همه اتاق‌های سرور یکسان نیست. موقعیت ساختمان، میزان ورود هوای بیرون، کیفیت فیلترهای سیستم تهویه، شرایط محیطی و حجم گردوغبار موجود، همگی بر میزان آلودگی تأثیر می‌گذارند. برای مثال، اتاق سروری که در مجاورت خیابان پرتردد، محیط صنعتی یا فضای پرگردوغبار قرار دارد، ممکن است به اقدامات کنترلی بیشتری نیاز داشته باشد.
در راهنمای آلودگی ذره‌ای و گازی دیتاسنترها که توسط ASHRAE منتشر شده، بر کنترل آلودگی‌های ذره‌ای و شیمیایی در کنار مدیریت شرایط محیطی تأکید شده است. بنابراین، بررسی کیفیت هوا باید بخشی از برنامه نگهداری و حفاظت از زیرساخت فناوری اطلاعات باشد، نه اقدامی که فقط پس از مشاهده گردوغبار انجام شود.
گردوغبار چگونه وارد اتاق سرور می‌شود؟
گردوغبار می‌تواند از مسیرهای مختلفی وارد اتاق سرور شود. باز و بسته شدن درها، ورود هوای بیرون از طریق سیستم تهویه، درزهای ساختمانی و رفت‌وآمد کارکنان از جمله مسیرهای احتمالی ورود ذرات هستند. در برخی محیط‌ها نیز عملیات ساختمانی، بسته‌بندی تجهیزات و فعالیت‌های صنعتی اطراف می‌توانند میزان گردوغبار را افزایش دهند.
اگر هوای ورودی به‌درستی فیلتر نشود یا درزها و مسیرهای ورود آلودگی کنترل نشده باشند، ذرات به‌تدریج در محیط جمع می‌شوند. به همین دلیل، برای کاهش گردوغبار اتاق سرور باید علاوه بر تمیزکاری منظم، وضعیت فیلترهای سیستم تهویه و مسیر ورود هوا نیز بررسی شود.
گردوغبار چه تأثیری بر سیستم خنک کاری سرور دارد؟
سرورها برای دفع گرمای تولیدشده توسط پردازنده‌ها، منبع تغذیه و سایر قطعات به جریان هوای مناسب وابسته‌اند. تجمع گردوغبار روی فیلترها، دریچه‌ها و سطوح داخلی می‌تواند در شرایطی عبور هوا را محدود کند و عملکرد خنک‌کاری را تحت تأثیر قرار دهد.
وقتی جریان هوا به‌خوبی برقرار نباشد، دفع گرما دشوارتر می‌شود و احتمال افزایش دمای برخی قطعات بالا می‌رود. این وضعیت ممکن است باعث افزایش سرعت فن‌ها، مصرف انرژی بیشتر یا فعال شدن سازوکارهای محافظتی تجهیزات شود. البته افزایش دمای سرور همیشه ناشی از گردوغبار نیست و باید عواملی مانند ظرفیت سرمایش، چیدمان رک‌ها و مدیریت جریان هوای سرد و گرم نیز بررسی شوند.
نکته مهم: دستگاه تصفیه هوا به‌تنهایی دمای اتاق سرور را تنظیم نمی‌کند. وظیفه اصلی آن کاهش آلاینده‌های موجود در هواست؛ کنترل دما و رطوبت همچنان به سیستم سرمایش و تجهیزات تخصصی محیط وابسته است.
آلودگی هوا چگونه بر فن‌ها و قطعات الکترونیکی اثر می‌گذارد؟
تجمع ذرات روی فن‌ها، دریچه‌های ورودی هوا و قطعات داخلی می‌تواند نیاز به نظافت و سرویس تجهیزات را افزایش دهد. در شرایط خاص، آلودگی رسانا یا رسوبات ناشی از آلاینده‌های شیمیایی و رطوبت نیز ممکن است خطر بروز مشکلات الکتریکی و خوردگی را بیشتر کنند.
این مسئله فقط به سرورهای بزرگ محدود نیست؛ تجهیزات شبکه، سوئیچ‌ها، روترها و سایر دستگاه‌های نصب‌شده در رک نیز در معرض شرایط محیطی مشابه قرار دارند. به همین دلیل، کنترل آلودگی باید با توجه به کل تجهیزات اتاق سرور انجام شود، نه صرفاً یک دستگاه مشخص.
دستگاه تصفیه هوا در اتاق سرور چه کمکی می‌کند؟
دستگاه تصفیه هوا با عبور دادن هوا از فیلترهای مناسب، بخشی از ذرات معلق و در صورت برخورداری از فیلتر تصفیه هوا تخصصی، برخی آلاینده‌های گازی را کاهش می‌دهد. استفاده از این دستگاه در اتاق سرور می‌تواند مکمل اقدامات کنترلی دیگر باشد؛ به‌خصوص زمانی که گردوغبار محیطی یکی از منابع اصلی آلودگی است.
مهم‌ترین کاربردهای دستگاه تصفیه هوا در این محیط عبارت‌اند از:
- کاهش ذرات معلق: فیلتر مناسب می‌تواند به جمع‌آوری بخشی از گردوغبار و ذرات ریز موجود در هوای اتاق کمک کند.
- کمک به حفظ پاکیزگی محیط: کاهش ذرات معلق در کنار نظافت اصولی، به کنترل آلودگی محیط کمک می‌کند.
- کاهش برخی آلاینده‌های گازی: دستگاه مجهز به فیلتر کربن فعال مناسب می‌تواند برخی گازها و ترکیبات ایجادکننده بو را جذب کند؛ میزان اثرگذاری به نوع و ظرفیت فیلتر و نوع آلاینده بستگی دارد.
- بهبود کیفیت هوای محل کار: اگر کارکنان در اتاق سرور حضور مستمر دارند، کنترل ذرات معلق و آلاینده‌های مرتبط با فضای داخلی می‌تواند به بهبود کیفیت هوای تنفسی کمک کند.
البته میزان تأثیر دستگاه به ظرفیت تصفیه، محل استقرار، نحوه گردش هوا و نوع آلاینده‌ها وابسته است. برای حفاظت از تجهیزات حساس، همچنان باید فیلترهای سیستم تهویه، دما، رطوبت و وضعیت نظافت تجهیزات به‌طور منظم بررسی شوند.
آیا دستگاه تصفیه هوا برای اتاق سرور کوچک هم لازم است؟
کوچک بودن اتاق سرور به معنای بی‌نیازی از کنترل آلودگی نیست. یک رک شبکه در دفتر کار، شرکت یا شعبه سازمانی نیز می‌تواند در معرض گردوغبار، آلودگی ناشی از رفت‌وآمد و ذرات واردشده از سیستم تهویه قرار داشته باشد.
بااین‌حال، نیاز به دستگاه تصفیه هوا باید براساس شرایط واقعی محیط تعیین شود. اگر اتاق به سیستم تهویه مناسب و فیلتراسیون مؤثر مجهز است و میزان آلودگی کنترل می‌شود، ممکن است تقویت سیستم موجود اولویت بیشتری داشته باشد. در مقابل، اگر گردوغبار به‌طور مداوم مشاهده می‌شود یا فیلترهای فعلی پاسخ‌گوی شرایط محیط نیستند، بررسی استفاده از دستگاه تصفیه هوا می‌تواند مفید باشد.
برای انتخاب دستگاه در اتاق‌های کوچک، ظرفیت تصفیه، امکان کارکرد مداوم، صدای دستگاه و محل قرارگیری آن در ارتباط با ورودی و خروجی هوای رک اهمیت دارند.
برای اتاق سرور چه دستگاه تصفیه هوایی مناسب است؟
برای انتخاب دستگاه تصفیه هوا در اتاق سرور، صرفاً به نام فیلتر یا متراژ اعلام‌شده روی محصول اکتفا نکنید. دستگاه مناسب باید بتواند متناسب با حجم محیط، میزان آلودگی و شرایط گردش هوا کار کند. همچنین لازم است مشخصات فنی آن با نیازهای واقعی اتاق سرور تطبیق داده شود.
| معیار انتخاب | چه چیزی را بررسی کنیم؟ | چرا اهمیت دارد؟ |
|---|---|---|
| نوع فیلتر | پیش‌فیلتر، HEPA و کربن فعال متناسب با نیاز | کنترل گروه‌های مختلف آلاینده |
| ظرفیت تصفیه | CADR یا دبی هوای پاک و حجم اتاق | اطمینان از تناسب ظرفیت با محیط |
| صدای دستگاه | میزان صدا در سرعت کاری موردنیاز | مناسب بودن برای کارکرد طولانی |
| مصرف برق | توان مصرفی در حالت کارکرد واقعی | برآورد هزینه بهره‌برداری |
| نگهداری | دسترسی و هزینه فیلتر و سرویس | حفظ عملکرد دستگاه در طول زمان |
| ایمنی | اطلاعات معتبر درباره انتشار ازن | کاهش ریسک استفاده از فناوری نامناسب |
| محل استقرار | فاصله از رک و مسیر گردش هوا | جلوگیری از اختلال در جریان هوای تجهیزات |
پیش از انتخاب، این موارد را بررسی کنید:
- ظرفیت تحویل هوای پاک یا CADR و تناسب آن با حجم اتاق
- نوع فیلترها و راندمان واقعی آنها در جذب ذرات
- میزان صدای دستگاه در سرعت کاری موردنیاز
- مصرف برق در صورت کارکرد طولانی‌مدت
- هزینه، دسترسی و دوره تعویض فیلترها
- وجود اطلاعات فنی معتبر درباره انتشار احتمالی ازن
- امکان قرارگیری دستگاه بدون اختلال در مسیر گردش هوای رک‌ها
در محیط‌های حساس، انتخاب نهایی بهتر است با بررسی سیستم تهویه موجود و شرایط فنی دیتاسنتر انجام شود؛ زیرا یک دستگاه مناسب برای دفتر کار لزوماً برای دیتاسنتر بزرگ یا محیط صنعتی آلوده کافی نیست.
فیلتر های موردنیاز برای تصفیه هوای اتاق سرور
نوع فیلتر، یکی از مهم‌ترین معیارهای انتخاب دستگاه تصفیه هوا برای اتاق سرور است. هر فیلتر برای مقابله با گروه مشخصی از آلاینده‌ها طراحی شده و نمی‌توان عملکرد یکسانی برای همه آنها در نظر گرفت.
فیلتر پیش‌تصفیه: برای جمع‌آوری بخشی از ذرات درشت‌تر مانند پرز و گردوغبار درشت استفاده می‌شود. این فیلتر می‌تواند بار واردشده به مراحل بعدی فیلتراسیون را کاهش دهد.
فیلتر HEPA: برای جذب ذرات معلق ریز طراحی شده است. اگر هدف کاهش ذرات موجود در هوا باشد، باید راندمان فیلتر و عملکرد کل دستگاه در شرایط کاری واقعی بررسی شود؛ زیرا راندمان خود فیلتر با میزان تصفیه هوای کل اتاق یکسان نیست.
فیلتر کربن فعال: برای جذب برخی ترکیبات گازی و بوها به کار می‌رود. در محیط هایی که احتمال وجود آلاینده‌های خورنده وجود دارد، نوع آلاینده و ظرفیت جاذب باید مشخص شود؛ فیلتر کربن معمولی لزوماً برای کنترل تمام گازهای خورنده مناسب نیست.
وجود چند مرحله فیلتراسیون می‌تواند دامنه آلاینده‌های قابل‌کنترل را افزایش دهد، اما تعداد مراحل به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی کیفیت دستگاه نیست. نوع فیلتر، راندمان، ظرفیت جریان هوا و نتایج آزمون عملکرد اهمیت بیشتری دارند.
با این تفاصیل، نه تنها تجهیزات رایانه ای در معرض هوای آلوده در مراکز داده قرار دارند بلکه کارکنانی که در این ساختمان ها کار می کنند نیز در معرض آلودگی هوا قرار گرفته اند که می تواند به سلامتی آنها آسیب برساند. آسم، از دست دادن تمرکز، خستگی، حالت تهوع و سردرد فقط برخی از نتایج احتمالی قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آلودگی هوا در محیط داخلی است. علاوه بر این، کیفیت پایین هوا در محیط کار با افزایش غیبت کارکنان همراه است و می تواند منجر به کاهش بهره‌وری شود.
نحوه عملکرد تصفیه هوای آلماپرایم
دستگاه های تصفیه هوا آلماپرایم مدل های زیر:
تصفیه هوا آلماپرایم مدل AP-363
تصفیه هوا آلماپرایم مدل AP-361
تصفیه هوا آلماپرایم مدلAP-421
مناسب برای اتاق سرور، به ترتیب شامل یک پیش فیلتر برای جذب ذرات معلق درشت و گردوغبار، یک فیلتر کربن اکتیو یا کربن فعال برای جذب گازها و آلاینده های شیمیایی و یک فیلتر هپا برای جذب ذرات معلق ریز و فوق ریز می باشند بدین صورت که قادر به جذب ذرات با ۰٫۳ میکرون کوچکی اند و میزان کارایی آنها در حذف ذرات ۹۹٫۹۷٪ می باشد. همچنین با داشتن فیلتر الکترواستاتیک تاثیر چشمگیری در حذف ذرات گردو غبار دارند. همچنین دستگاه‌های تصفیه هوا بدلیل دارا بودن ویژگی‌هایی همچون:
- طول عمر زیاد فیلترها
- عدم انتشار گاز اوزن که باعث خوردگی و فرسودگی تجهیزات می‌شود.
- راندمان منحصربفرد فیلترها (میزان ذرات معلق در خروجی دستگاه تقریبا صفر می‌باشد.)
- اعلام زمان تعویض فیلتر توسط خود دستگاه
- فیلتر حذف ازون
- خدمات پشتیبانی حرفه ای و مجرب (تمامی مدلها دارای 18 ماه گارانتی می باشند)
- گردش هوای پاک بصورت 24 ساعته و …
نتیجه گیری
اتاق های سرور شریان حیاتی در جوامع امروزی می باشند و تجهیزات مهم و گران قیمتی را در بطن خود نگه می دارند. در نتیجه بایستی تمامی اقدامات لازم برای پیشگیری از خسارت های وارده به تجهیزات را انجام دهیم. یک دستگاه تصفیه هوا با کیفیت خوب می تواند به شما در تنظیم درجه حرارت، کاهش آلاینده ها، پیشگیری از خرابی تجهیزات و … کمک کرده و طول عمر تجهیزات را طولانی تر کند درنتیجه از خسارتهای هنگفت اقتصادی جلوگیری به عمل آورد.
سوالات متداول
آیا استفاده از دستگاه تصفیه هوا در اتاق سرور ضروری است؟
ضرورت استفاده از دستگاه تصفیه هوا به میزان آلودگی محیط، کیفیت فیلترهای سیستم تهویه و شرایط اتاق سرور بستگی دارد. اگر گردوغبار به‌خوبی کنترل نمی‌شود، بررسی راهکارهای تکمیلی فیلتراسیون می‌تواند مفید باشد.
آیا دستگاه تصفیه هوا از خرابی سرور جلوگیری می‌کند؟
دستگاه تصفیه هوا می‌تواند با کاهش بخشی از ذرات معلق، به کنترل آلودگی محیط کمک کند؛ اما جلوگیری قطعی از خرابی سرور را تضمین نمی‌کند. کنترل دما، رطوبت، جریان هوا و نگهداری تجهیزات نیز ضروری است.
